Slachtoffers van georganiseerd misbruik ontwikkelen vaak psychische klachten, zoals dissociatieve stoornissen, waaronder andere gespecificeerde dissociatieve stoornis (AGDS) of Dissociatieve Identiteit Stoornis (DIS). Daarnaast wordt in netwerken vaak dissociatie bewust geïnduceerd, waardoor een geïnduceerde Dissociatieve Identiteit Stoornis (cDIS) ontstaat. 8,13
Dissociatie
Dissociatie is een natuurlijk mechanisme waarbij gedachten, emoties, lichamelijke of zintuiglijke gewaarwordingen en herinneringen tijdelijk losgekoppeld kunnen worden van het bewustzijn en kan optreden als reactie op vermoeidheid, stress, hevige emoties of lichamelijke pijn of middelengebruik.
Iedereen ervaart lichte vormen van dissociatie, bijvoorbeeld bij dagdromen of wanneer je op de automatische piloot naar huis rijdt zonder dat je bewust weet hoe je gereden hebt.
Bij (herhaaldelijk) traumatische ervaringen treedt dissociatie op als een automatisch overlevingsmechanisme van het lichaam en de geest. Het beschermt tegen de overweldigende invloed van angst, pijn of bedreiging, waardoor iemand kan blijven functioneren ondanks de extreme stress
In deze situaties kunnen de waarnemingen van het moment — beelden, geluiden, geuren en gevoelens — niet volledig worden geïntegreerd en worden daardoor fragmentarisch opgeslagen. Op een later moment kunnen deze fragmenten terugkomen als losse beelden, geluiden, geuren of gevoelens, zonder dat er een samenhangend verhaal van het trauma bestaat. 14,15
Omdat georganiseerd misbruik vaak op vroege leeftijd begint en langdurig aanhoudt, ontwikkelen veel mensen die slachtoffer zijn van georganiseerd misbruik op vergelijkbare wijze dissociatieve klachten of een dissociatieve stoornis.5
Dissociatieve Identiteit Stoornis (DIS).
DIS ontstaat wanneer mensen vroegkinderlijk, herhaaldelijk en langdurig trauma meemaken. Hierdoor treedt dissociatie structureel op, wat leidt tot fragmentatie van de persoonlijkheid. Er ontstaan meerdere delen, elk met eigen gedachten, gevoelens, gedragingen en herinneringen.
Symptomen zijn onder meer identiteitsverwarring, gaten in het geheugen (amnesie), het gevoel van losgekoppeld te zijn van zichzelf (depersonalisatie) en van de omgeving (derealisatie). Vaak komen daar ook bijkomende klachten bij, zoals angst, wantrouwen, problemen met zelfbeleving of zelfwaardering, schuld en schaamte, depressie en PTSS of complexe PTSS symptomen. 15
Geïnduceerde DIS
Binnen georganiseerd misbruik wordt dissociatie vaak bewust geïnduceerd. Dit gebeurt door herhaalde blootstelling aan (doods)angst door iemand onder water te houden, onder schot te houden of veel lichamelijke pijn te veroorzaken met elektroshocks. Wanneer vervolgens indoctrinatie en mind-control wordt toegepast kunnen interne delen ontstaan die specifieke taken of functies hebben. Hierdoor ontstaan delen die denken, geloven of handelen volgens de regels van het netwerk. Aan deze delen worden namen, symbolen of andere triggers gekoppeld om ze oproepbaar te maken. Hierdoor heeft het netwerk volledige controle over een persoon.
Wanneer meerdere delen ontstaan, wordt dit een “aangemaakt systeem” genoemd. Dit systeem beïnvloedt gedrag, emoties, gedachten en herinneringen, vaak zonder dat het slachtoffer of andere delen zich daar volledig bewust van is/zijn.8,16